Titles, abstracts and Nederlandse samenvattingen

Camphuysen C.J., & Garthe S. 2004. 1-32 Recording foraging seabirds at sea: standardised recording and coding of foraging behaviour and multi-species foraging associations. Atlantic Seabirds 6(1): 1-32

The European Seabirds at Sea (ESAS) database was established in the early 1980s using a common format. It contains the results of ship-based and aerial seabird surveys in the Northwest European waters, collected using standard methods. The emphasis has always been on mapping distribution patterns and variations in relative abundance, from which seabird abundance estimates for certain sea areas could be made. The data have been used first to evaluate different sea areas in terms of their vulnerability for surface pollutants. Later studies put more emphasis on ecological aspects underlying seabird distribution and from this work a growing need for more adequate, but still standardised, coding of behaviour types emerged. In this manual, a coding system is introduced that allows specific coding of associations of birds and marine mammals with certain surface phenomena (including land), coding of multi-species feeding associations (feeding flocks) and coding of a variety of behaviour types, with emphasis on feeding behaviour and foraging interactions. In this coding method, the original aim and style of data collecting of seabirds at sea remains intact, and new data are therefore directly comparable with historical material. The coding is thought to be of interest for ESAS participants as well as other groups studying the behaviour of seabirds at sea.

DE REGISTRATIE VAN FOERAGERENDE ZEEVOGELS OP ZEE: EEN SYSTEEM VOOR HET GESTANDAARDISEERD CODEREN VAN GEDRAG EN INTERACTIES TUSSEN FOERAGERENDE ZEEVOGELS EN ZEEZOOGDIEREN

In Europa werd begin jaren tachtig een centrale gegevensbank ingesteld ('ESAS database') waarin gestandaardiseerde tellingen van zeevogels op zee op uniforme wijze konden worden opgeslagen. Zeker in de eerste jaren was het hoofddoel van dit project het zo snel mogelijk inventariseren van een zo groot mogelijke oppervlakte zee (vandaar internationale samenwerking), om regionale verschillen in kwetsbaarheid voor oppervlakte vervuilende stoffen te kunnen aangeven. Het ging dus om tellingen op grond waarvan verspreidingspatronen konden worden uitgerekend en aan de hand waarvan het mogelijk was om schattingen van populatieomvang te maken. In latere jaren kwamen meer ecologische vragen aan de orde, omdat toen de verspreiding wel redelijk bekend was, maar de onderliggende factoren die de verspreiding en verschillen in talrijkheid bepaalden nog maar nauwelijks begrepen konden worden. In sterk toenemende mate werd toen ook de behoefte gevoeld om meer inzicht te krijgen in het gedrag van vogels op zee (vooral het foerageergedrag) en in de inter- en intraspecifieke interacties van zeevogels en zeezoogdieren op zee.
In dit artikel wordt een systeem voorgesteld waarbij door een eenvoudige codering tal van gedragingen en onderlinge of soortspecifieke associaties in de gegevensbank kunnen worden vastgelegd, zonder dat het oorspronkelijke doel van de waarnemingen op zee (ruimtelijke inventarisaties) daardoor wordt aangetast. Nieuw ingevoerde gegevens blijven daardoor volledig vergelijkbaar met het al verzamelde materiaal, maar de volgens het nieuwe systeem verzamelde gegevens zullen wel veel meer informatie verschaffen, waardoor na selectie van de gegevens betere correlaties met onderliggende factoren verwacht mogen worden. Net als tot dusverre worden voor elke waargenomen vogel (of zeezoogdier) de plaats, tijd, soort, leeftijd, kleed, het aantal en de eventuele vliegrichting geregistreerd, maar daarnaast kunnen gegevens worden opgeslagen over oppervlaktefenomenen waarmee de dieren geassocieerd voorkomen, zoals vissersschepen, fronten, drijfvuil, of land). Tal van gedetailleerd beschreven foerageertechnieken of andere gedragingen kunnen precies gecodeerd worden, in combinatie met de genoemde associaties of de eventuele 'deelname aan' samengestelde groepen foeragerende zeevogels (multi-species feeding associations, MSFA's), en een eventueel herkende prooi. Ook voor walvisachtigen zijn een twintigtal codes gereserveerd, aan de hand waarvan de meest voorkomende gedragingen eenvoudig kunnen worden geduid. Tenslotte zijn er enkele codes gereserveerd om digitale aantekeningen te kunnen maken over vogels in stress situaties, zoals wanneer ze door een predator of kleptoparasiet worden aangevallen, of wanneer ze bijvoorbeeld in vistuig verstrikt of met olie besmeurd blijken te zijn. Het systeem van coderingen is in de eerste plaats bedoeld voor tellingen van zeevogels op zee voor de de ESAS gegevensbank, maar anderen die in het gedrag van zeevogels geïnteresseerd zijn kunnen hier hun voordeel mee doen. De voorgestelde classificaties kunnen beheerders van gegevens en monitoringprogramma's bovendien misschien bruikbare ideeën opleveren.